محرّمات ، مختص به صورت علم مىگردد . سرّ معذوريت جاهل در باب حج نيز همانطور كه اشاره كرده‌ايم اين است كه چون حج در عمر ، تنها يك بار واجب مىگردد و غالب مكلفين بيش از يك بار موفق به انجام آن نمىشوند ، لذا نوعاً احكام آن را نمىدانند و در پاره‌اى نقلها آمده كه اگر امام صادق « عليه السلام » مسائل حج را بيان نمىكرد مسلمانان احكام حج را نمىدانستند و اين مطلب در كتب اهل تسنن هم آمده است . پس ياد گرفتن احكام حج توسط شيعه بلكه اهل سنت همگى توسط امام صادق « عليه السلام » صورت گرفته ، و گرنه هيچ‌كس احكام آن را نمىدانست . به هر حال شايد دليل منفصل استثناء جاهل ، به منزلهء دليل متصل در نزد روات معاصر معصوم « عليهما السلام » بوده به گونه‌اى كه از روايات كفاره از ابتداء اطلاقى نسبت به جاهل نمىفهميده و آن را مخصوص صورت علم مىدانسته‌اند . چند روايت عام در استثناء جاهل در اين باب وجود دارد ، يكى صحيحه عبد الصمد بن بشير عن ابى عبد الله « عليه السلام » مىباشد كه در ذيل حكم احرام در پيراهن از روى نادانى مىگويد : أى رجل ركب امراً بجهالة فلا شىء عليه « 1 » ، و ديگر رواياتى كه در غير صيد ، كفاره را از جاهل بر مىدارد همچون صحيحه معاويه بن عمار عن ابى عبد الله « عليه السلام » : ليس عليك فداء ما أتيته بجهالة الّا الصيد ، فانّ عليك فيه الفداء بجهل كان او بعهد . « 2 » پس لازم نيست در خصوص تحريم ابد ، روايتى در استثناء جاهل وارد شود ، بلكه اين روايات عام كافى است . ان قلت : نسبت به اين روايات عام با دليل هر يك از محرمات احرام عموم و خصوص من وجه است ، پس چگونه شما با اين روايات عام ، تمام محرمات احرام را تخصيص مىزنيد . قلت : چون خود محرّمات احرام همانند هم هستند و نمىتوان روايات عام استثناء

--> ( 1 ) وسائل 13 : 158 / 17474 ، باب 8 از ابواب بقيه كفارات الاحرام از كتاب الحج ، ج 3 ( 2 ) - وسائل 13 : 61 / 17251 ، باب 31 از ابواب كفارات الصيد ، ح 1 ، ساير روايات اين باب و نيز باب 3 ، از اين ابواب ديده شود